|
Soma'nin adiyla ilgili
kesinlesmis bir bilgiye sahip degiliz. Bir söylenceye göre;
“Sumak” adli bir yerlesim biriminde yasayan halk, siddetli bir
deprem sonrasinda, su an bulunduklari alana tasinmislar ve
buraya da Soma adini vermislerdir.
Türk Dil Kurumu Sözlügünde de
“soma” sözcügünün açiklamasi : ilk damitilan ve içinde anason bulunmayan
raki biçimindedir.
Eski Yunanca'da ise “soma” kelimesi : Gövde, cisim, madde,
beden, cüsse, vücut hücrelerinin tamami, cemaat, cemiyet, takim, ekip ve
insan vücudu gibi bir çok anlama gelen bir kelime olarak karsimiza çikiyor.
Sayin Osman BAYATLI'nin yaptigi yogun arastirmalar sonucunda
(Bergama Kralligi), eski adi GHARMA olan Soma Kasabasi'nin ilk kurulus
yerinin, Darkale (Tarhala) köyü çevresi oldugu düsünülüyor. Yerlesimin
zamanla Darkale'ye (Tarhala'ya) ve oradan da Yassitepe'ye kaymistir.
Yassitepe'ye yönelen yerlesim Darkale aleyhine bir gelisme göstermis ve
zamanla ilçe merkezi bile yer degistirmistir.
Bir çok uygarligin, Soma
yakinlarinda ve komsu ilçelerde biraktigi izlerden : Hititlerin, Akalarin,
Lidyalilarin, Iranlilarin, Makedonyalilarin, Bergama Kralliginin,
Romalilarin, Bizanslilarin, Selçuklularin, Karasiogullarinin ve Osmanlilarin
bu topraklarda yasadiklarini anliyoruz.
Manisa'ya bir saat uzaklikta
Akpinar'da Hititler'e ait “Kubaba” dedikleri kabartma kaya, Yunanlilara ait
Kybele ve Manisa yakinlarina kadar bu uygarliklara ait çesitli bulgular
vardir. Akalar ve Dorlar'in Anadolu'ya geçmesinden sonra Hititler'in bu
topraklari terk ettigi ardindan da bu toprakta Akalar'in hüküm sürdügü
varsayiliyor.
M.Ö. 655 – 546 yillari
arasinda Lidyalilar'in egemenliginde oldugu düsünülen Soma'da, Lidyalilar'a
ait herhangi bir eser ya da bulguya rastlanmamasina ragmen Manisa Müzesinde
Lidyalilar'a ait bir kitabe, bize bu topraklarda ya da yakinlarinda
yasadiklarina dair bir ipucu veriyor.
XI. yy'da kurulan Selçuklu
imparatorlugu'nun ikinci hükümdari Alparslan 1063 yilinda Anadolu'ya
akinlarda bulunmaya basladi. Dogu Anadolu'ya çesitli akinlar yaptigi sirada,
Bizans ordusunun harekete geçtigini duyup geri çekildi. 26 Agustos 1071
yilinda Malazgirt'te Bizans'in geçilemez denilen savunmasini altüst etti.
1081 yilinda Selçuklular Iznik'i baskent yaptilar, ama Soma 95 yil daha
Bizanslilarin sinirlarinda kalacakti. 1194 yilinda Soma, Anadolu Selçuklu
Devleti'nin topraklarina dahil oldu. 1261 yilinda Soma ve dolaylari bir süre
için tekrar Bizans sinirlari içine girdi
1336 yilinda Karasi'nin Osmanlilar tarafindan parça parça isgal
edilmesinden sonra Soma ve dolaylari da artik Osmanli topraklarinda yer
aliyordu.
1336 yilinda Soma 'Sancak
Merkezi' ilan edildi. Ankara Savasi sonrasinda “Beylikler” tekrar türemeye
basladi. Hizir Sah Bey Manisa' ya girip Saruhan Beyligi' ni kurdu. 1402
yilinda Soma' nin da dahil oldugu bölge, Timurlenk tarafindan isgal edilmis
ve onun belirledigi Cüniyet isimli bir kisi yönetimine verilmisti. 1423 -
1425 yillari arasinda Sultan 1. Murat Akhisar'a sefer düzenleyip Cüniyet' in
iktidarina son vermisti. Artik Soma Osmanlilar' in topraklarindadir. 24
Haziran 1920'de Yunan isgaline ugrayan Soma' nin bu durumu 13 Eylül 1922'ye
kadar devam etmistir.
12 Haziran 1919' da
Yunanlilar Bergama'yi isgal etti. Bergama ve çevresinde toplanan
birliklerimiz, Yunan kuvvetlerinin (2 gün süren çatisma sonunda) geri
çekilmerini saglamistir. Ancak destek kuvvetle beslenen Yunan güçlerine
karsi koyamayacagini anlayan birliklerimiz, Soma' ya hizli hareket edip,
olaganüstü çabalarla Çinge cephesini kurdu. Çok siddetli çarpismalar oldu.
Çinge Cephesi düsman
güçlerini yipratti ve zaman kaybettirdi. Ancak Ivrindi ve Akhisar
cephelerinin güçsüz kalip düsmesiyle birlikte, birliklerimiz Savastepe
önlerine kadar çekilmek zorunda kaldi. 24 Temmuz 1920 Persembe günü baslayan
2 yil 2 ay 19 gün süren isgal iste bu olaylar sonucunda basladi. 13 Eylül
1922 Cumartesi günü, Somalilar için “Kurtulus Günü” oldu. Bu zafer,
özgürlüklerine tutsak olan, Kurtulus Savasi'na ve onun kahraman önderine
inanmis, Kuvva-i Milliyeci ruhu tasiyan Somalilarin zaferidir.
|
